FINPLAN IS ON LINE!

Bij de oprichting van FinPlan wensten de stichters pas publiek naar buiten te treden zodra het basisprogramma van de vereniging vorm had gekregen. Vandaag zijn we zover. Kijk maar even naar de voordelen van lidmaatschap op deze website. Op bijna anderhalf jaar tijd hebben we de fundamenten gelegd om een goed functionerende vereniging uit te bouwen. Nu kunnen we elk onderdeel van onze activiteiten en diensten uitbreiden, aanpassen, verfijnen, modelleren naar de behoeften van onze leden.

FinPlan heeft de ambitie de thuishaven te worden voor alle professionals die met het concept financiële planning begaan zijn. Vanuit haar pragmatische opstelling wil de vereniging een ontmoetingsplaats, een discussieforum zijn voor de diverse financiële, fiscale, juridische en onroerendgoedberoepen. Op deze manier betrekken we de huidige actoren in het financiële landschap bij het afbakenen van het terrein waarbinnen de financiële planner kan opereren. Voor ons is de vlotte samenwerking met de erkende beroepen in de financiële dienstverlening cruciaal. De synergie die daaruit ontstaat, zal toelaten het wettelijk statuut van de financiële planner te definiëren en dit innovatieve concept de plaats te geven die het toekomt.

Onzekerheid domineert vandaag het denken en handelen. Onzekerheid over carrière en inkomen, over vermogensontwikkeling, over pensioenvoorzieningen. De dreigende oorlog in Irak, het Palestijns conflict en het militaire optreden van Israël, het moslimfundamentalisme minstens partieel gefinancierd vanuit Saudi-Arabië, de strijd tegen terreurgroepen als Al Qaeda, het opzeggen door Noord-Korea van het verdrag tegen de verspreiding van de kernwapens, de onrust in Latijns-Amerika (Argentinië, Venezuela). Evenveel factoren die een sfeer van instabiliteit creëren.

In de jaren negentig ontstond een ongebreideld optimisme over de economische groei wereldwijd. Nieuwe technologieën zouden de productiviteit dermate opdrijven dat de bedrijven konden rekenen op een langetermijngroei van de winsten met 15 tot 20 procent. Voeg daarbij een economische groei in de VS van constant meer dan 2,5%, een werkloosheidsgraad van minder dan 6%, een inflatie van 2% en een begrotingsoverschot. Een nieuw economisch paradigma was geboren, Goldilocks zou voortaan onze gids zijn. Beleggers werden massaal in de richting van de aandelenmarkten gedreven. Dat veroorzaakte een opwaartse druk op de koersen waardoor de overtuiging nog gesterkt werd dat aandelen de ideale belegging waren, wat op zijn beurt de stroom spaargelden naar de beurs verder deed aanzwellen (Freddy Van den Spiegel, hoofdeconoom Fortis in De Financieel-Economische Tijd van 16/08/2002). Een self-fulfilling prophecy, een zelfvoedend proces. Irrationele exuberantie (Alan Greenspan, voorzitter van de Amerikaanse Federal Reserve op 5 december 1996). Bedrijfsleiders, auditors, analisten, fondsbeheerders kwamen terecht in een opbodspiraal van winstverwachtingen. Het creatief boekhouden en de schandalen over belangenvermenging waren hiervan een rechtstreeks gevolg.

De malaise op de Beurzen is gestart in maart 2000 en is nog steeds niet geëindigd. De beer behoudt voorlopig nog het overwicht over de stier. Het uitzweten van de overdrijvingen van de jaren negentig heeft het beleggersvertrouwen zwaar geraakt. Het psychologisch belangrijke beleggerssentiment (behavioural finance) is nog steeds negatief georiënteerd. Economen wijzen er op dat de Amerikaanse aandelenmarkten nog steeds duur zijn in vergelijking met gemiddelden over 100 jaar, maar reeds redelijk geprijsd indien we slechts een tijdperk van 30 jaar in aanmerking nemen en we rekening houden met een herstel van de winsten tot een normaal niveau. De Europese markten zijn nu al goedkoop, maar blijven te zeer gecorreleerd aan de Amerikaanse. Het blijft uitkijken naar autonoom stijgende Europese aandelenmarkten.

De 33ste jaarvergadering van het World Economic Forum in Davos (23 tot 28/01/2003) kreeg als thema vertrouwen wekken. Ze wordt overschaduwd door de dreigende oorlog tegen Irak, de hervatting van het Noord-Koreaanse kernwapenprogramma en de uiterst zwakke wereldeconomie. Uit de verslaggeving van het congres (zie o.m. De Financieel-Economische Tijd) blijkt dat de wereldeconomie meer dan ooit afhankelijk is van de Verenigde Staten. Ruim 65% van de cumulatieve groei van de wereldeconomie sinds 1995 is te danken aan de VS. De Conference Board, de Amerikaanse onderzoeksinstelling bekend van de index van het consumentenvertrouwen, raamt de groei dit jaar voor de VS op 2,5 tot 3%. Hoofdeconome Gail Fosler stelt dat de investeringen van de bedrijven de rol van de consumenten als motor van de economie overnemen. Bovendien rekent ze op het positieve effect van het belastingplan van de regering Bush om de belastingen de komende tien jaar met 674 miljard dollar te verlagen (o.m. door afschaffing van de dividendbelasting). Haar collega Stephen Roach van zakenbank Morgan Stanley is pessimistischer en schat de groei in de VS hoogstens op 2%. Op het niveau van de wereldeconomie leidt dit tot cijfers van 2,5 tot 3%. Beide economen, daarin gevolgd door heel wat collega’s, waarschuwen voor een nulgroei in de VS als een oorlog tegen Irak tegenvalt.

De impact van de renteverlagingen door de Federal Reserve, met name op de Amerikaanse consument, lijkt uitgespeeld. De eindconsument heeft zijn dure hypotheek vervangen door een goedkopere en heeft geprofiteerd van de vrijwel renteloze leningen om een nieuwe auto te kopen. De spaarquote in de VS (het percentage van het beschikbare inkomen dat wordt gespaard) schommelt rond 4,3%. Sommige analisten gaan ervan uit dat de aangekondigde belastingverlagingen eerder een stijging van de spaarquote zullen ten goede komen dan een verhoging van de consumptie of verdere investeringen in vastgoed.

Door de zwakke economische cijfers van Duitsland heeft de economische groei in de Eurozone het bijzonder moeilijk. Ramingen voor 2003 situeren zich tussen 1,3 en 1,7%. De cijfers voor Duitsland variëren van 0,5 tot 0,8%. Bij de minste verzwakking van de conjunctuur, dreigt de recessie. Sommige experts menen dat in zijn huidige toepassing, het Europese Groei- en Stabiliteitspact onvoldoende stimulerend werkt voor groei en werkgelegenheid. Het concentreert zich teveel op het streven naar sluitende begrotingen en de beperking van het begrotingstekort van de lidstaten onder de 3% van het bruto binnenlands product. Duitsland heeft deze norm overschreden. Frankrijk, Italië en Portugal ondervinden grote problemen. Economisten, politici, bedrijfs- en vakbondsleiders bepleiten een soepele interpretatie van het pact. Het valt af te wachten of de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank bereid zijn op hun verzuchtingen in te gaan. Inmiddels is de euro sinds begin 2002 met bijna 20% in waarde gestegen tegenover de dollar. Dit dreigt negatieve gevolgen te hebben voor de export.

Van Japan moet nog geen heil verwacht worden. De economische groeiramingen voor 2003 schommelen rond 0,40%. Japan blijft kampen met de structurele problemen van het banksysteem en een de facto overwaardering van de beurskoersen van de Japanse bedrijven in vergelijking met concurrenten uit de rest van de wereld. De Amerikaanse en de Europese koers-winstverhoudingen zijn teruggevallen tot een niveau van om en bij 15, het Japanse cijfer bedraagt nog ongeveer 20. Japan heeft een staatsschuld van 200% van het BBP en verkeert in een toestand van deflatie. Waar alle industrielanden moeten afrekenen met het fenomeen van de vergrijzing en de activiteitsgraad, is dat probleem in Japan nog acuter. Het land heeft de snelst verouderende bevolking ter wereld. Rivaal China kijkt vanop de zijlijn toe. De economie groeide er vorig jaar met 8%. Voor dit jaar zijn de schattingen minstens 7%. De groei van de wereldeconomie is voor een steeds groter deel te danken aan China. Ook Rusland begint zijn rol op te eisen met groeiverwachtingen van ongeveer 4% dit jaar.

Is het allemaal kommer en kwel ? Integendeel, los van de scenario’s van oorlog en terreur, op zuiver economische gronden, is de consensusverwachting van de meeste analisten vrij optimistisch voor 2003. De economische vooruitzichten zijn al bij al gematigd positief, de bedrijfswinsten zullen hiervan profiteren. De rentevoeten zullen nog lange tijd laag blijven en in Europa wellicht nog wat verder dalen. Algemene fiscale stimuli (verlaging van de aanslagvoeten) of bijzondere (VSA : afschaffing dividendbelasting) ondersteunen de conjunctuur en de beurskoersen. Enorme bedragen bevinden zich langs de zijlijn op spaarboekjes en op termijnrekeningen. Vele bedrijven betalen een stabiel en aantrekkelijk dividend hoger dan de rente op spaarboekjes of kasbons. Zo het oorlogsgeweld snel voorbij is en geen nieuwe terroristische aanvallen plaatsvinden, is het merendeel van de beurscommentatoren van mening dat 2003 een vrij interessant aandelenjaar kan worden. De volatiliteit blijft echter hoog. Periodes met flink stijgende koersen zullen afgewisseld worden met beurskoersen die wekenlang zijdelings of dalend bewegen. Het komt er dus op aan verder te kijken dan de komende paar maanden en geduld te oefenen tot de huidige onzekerheid terugvalt tot een meer aanvaardbaar niveau. Eens het vertrouwen in de toekomst opnieuw toeneemt, zullen de aandelenkoersen ongetwijfeld volgen.

Zoals de programmabrochure van het Nederlands Personal Financial Planning Forum 2003 terecht aangeeft, moeten in de huidige stand van zaken financiële planners niet alleen met de onzekerheden van hun cliënt weten om te gaan, ze moeten ze ook openhartig en professioneel tegemoet treden. Juist in perioden van onzekerheid is een optimale financiële advisering en begeleiding van het grootste belang. Juist dan is financiële advisering noodzaak in plaats van luxe.

Tot slot nog een citaat van de Franse schrijver François de la Rochefoucauld (1613-1680). We geven raad, maar we kunnen de wijsheid om ervan te profiteren, er niet bij geven.

Marc Peeters
voorzitter FinPlan vzw
januari 2003